Lộ Trình Tự Học Nghe Tiếng Anh Cho Người Chưa Biết Gì

\ Bạn hỏi Ebooktienganh trả lời #1 \

Chào các bạn, hôm nay mình sẽ chia sẻ với các bạn (nếu chưa biết) về cách học Listening của mình và nhiều người khác. Phương pháp tự học Listening này mình đã và đang sử dụng cho học viên của mình và thấy hiệu quả. Tuy nhiên, mọi kinh nghiệm đều mang tính chủ quan, vậy nên nếu sau một thời gian áp dụng mà các bạn thấy không ổn thì có thể bỏ nó sang một bên (và đừng thù ghét gì mình) nhé :v Sở dĩ mình viết bài này bắt đầu cho loạt bài [ Bạn hỏi Ebook Tiếng Anh trả lời ] là vì mình thấy kỹ năng nghe của nhiều người học rất tệ, các bạn không dành nhiều thời gian thực hành, chương trình học phổ thông thì hầu như không có nghe, còn tại trường ĐH hoặc các trung tâm, thời gian nghe không nhiều hoặc nghe bằng đầu catsette / CD với chất lượng âm thanh thấp, từ đó ảnh hưởng đến việc học và làm các bạn có tâm lý ngại Listening. Đã có những bạn nói với mình, tại sao họ học tiếng Anh rất nhiều, mà tình cờ ngoài đường có người nước ngoài hỏi chuyện (thường là hỏi đường), chỉ nghe được mang máng mà không rõ là hỏi gì, thành ra không thể trả lời được.

Việc học tiếng Anh, hoặc bất kỳ tiếng gì khác, hoặc bất cứ lĩnh vực nào, trừ khi bạn là thiên tài, thì muốn giỏi và nắm bắt được nó, cần thực hành nhiều. “Practice makes perfect”. Học nghe cũng vậy, cốt yếu là bạn dành bao nhiêu thời gian để nghe (tiếng Anh).

nếu không thể nghe hiểu tiếng Anh, thì bạn sẽ không thể phân tích và trả lời người đối diện trong giao tiếp

Có thể phân việc bạn nghe tiếng Anh thành 2 loại: Chủ động và Thụ động.

Nghe Chủ Động

Nghe chủ động, nghĩa là bạn tập trung vào việc nghe, sử dụng não để suy nghĩ, phân tích, kết hợp với các yếu tố bên ngoài (như nội dung chính của người nói, hoàn cảnh bài nghe/nói, …) để nghe và cố gắng hiểu – bạn sẽ phải vận dụng kỹ năng nghe chủ động khi làm các phần test về Listening hoặc khi giao tiếp trong tiếng Anh. Yêu cầu của việc nghe chủ động là: đã có kỹ năng nghe cơ bản, tai và não đã hiểu và bắt được các âm chính trong tiếng Anh, từ đó người nghe có thể kịp thời tư duy và phân tích thông tin nhận được, và càng nghe nhiều càng làm giúp cho việc tư duy trong tiếng Anh nhạy bén hơn. Điểm yếu của nó là bạn không thể nghe chủ động khi chưa làm quen nhiều với tiếng Anh, tức là ở khi kỹ năng Listening của bạn còn yếu thì việc nghe chủ động là không hiệu quả và có thể làm chúng ta cảm thấy sợ/ tâm lý khi nghe tiếng Anh (khi cố gắng hiểu bài nghe mà kết quả lại không hiểu gì).

Nghe Thụ Động

Nghe thụ động là khi bạn để tai và não dành nhiều thời gian làm quen với các âm trong tiếng Anh. Bạn có thể bật và nghe bài tiếng Anh đang học trên lớp, hoặc film, clip tiếng Anh, hoặc bản tin, radio tiếng Anh… trong lúc làm việc khác. Theo mình thì khi bạn mới bắt đàu học tiếng Anh, khi khả năng nghe vẫn thấp, thì việc bạn nên làm đó là nghe thụ động, hãy bật bài nghe lên, chỉnh âm lượng sao cho bạn có thể nghe được âm thanh của nó mà không làm bạn quá mất tập trung trong khi làm một công việc khác, vì cách nghe này sẽ không khiến bạn chán, không gây áp lực bắt buộc phải hiểu, đồng thời việc não tiếp nhận nhiều những âm tiếng Anh, theo thời gian tự động sẽ xây dựng được phản xạ, hiểu được các âm và cách biểu cảm trong bài nghe/nói.

Giả sử một ngày bạn làm việc 5 giờ bên máy vi tính với headphone đang bật bài nghe tiếng Anh, 1 giờ trong khi chạy bộ/ đi bộ/ tập thể dục/ gym, 1 giờ từ lúc dậy cho tới lúc chuẩn bị xong buổi sáng, 1 giờ nghỉ trưa, và 2-3 giờ mỗi tối làm việc/ học/ thư giãn trước khi đi ngủ, vậy là một ngày bạn có thể nghe bị động từ 8-12 giờ. Điều này đồng nghĩa với việc não bạn sẽ làm quen với tiếng Anh với một quãng thời gian dài hơn rất nhiều so với việc bạn học nghe tại một lớp học kéo dài 2 tiếng.

đây là hình ảnh khi bạn chưa biết gì nhưng vẫn cố gắng nghe chủ động để hiểu bài Listening

Vậy tôi sẽ luyện kỹ năng Nghe như thế nào ?

Lộ Trình Tự Học Nghe tiếng Anh – Listening từ lúc chưa biết gì

Như phân tich ở trên, nếu khả năng tiếng Anh của bạn còn thấp, hãy áp dụng phương pháp nghe thụ động, hãy tắm ngôn ngữ, hãy nghe thật nhiều để não bạn có thể tiếp nhận và làm quen với tiếng Anh. Còn khi bạn đã hiểu tiếng Anh thì việc nghe tiếng Anh hàng ngày đối với bạn chỉ là thói quen, khi ấy hãy nghe/nói và từ đó làm lợi cho cuộc sống của bạn.

Dưới đây là một số nguồn các bạn có thể lấy bài nghe tiếng Anh sẽ sử dụng trong lộ trình học nghe:

  • Các Audio của Coursebook (giáo trình) bạn đang học. (New English Files, Solutions, …)
  • Các bản tin của các kênh thông tin quốc tế như BBC, CNN, VOA
  • Các kênh podcast (bất kỳ)
  • Nghe nhạc tiếng Anh, xem film, Ted, Youtube

Mình liệt kê ra như vậy, nhưng sẽ đưa link lần lượt theo từng giai đoạn học để tránh việc các bạn bị ngợp nhé.

Giai đoạn 1 (Elementary) – Đối với người hầu như chưa nghe được gì

Vậy, công việc là bạn tải các bài nghe về để bật trên máy tính, hoặc tốt nhất là nghe nó từ điện thoại / máy nghe nhạc của bạn mỗi khi có thể. Không cần thiết phải có quá nhièu bài nghe, chỉ cần từ 5-10 bài là đủ, hãy nghe chúng trong 1-2 ngày. Đến khi bạn cảm thấy quá quen thuộc với các bài nghe này thì bắt đầu lại, xóa (bỏ) bài nghe cũ đi để update bài nghe mới. Hàng ngày nên dành từ 8-10h nghe thụ động trong 1-1.5 tháng. Tới khi nào bạn thấy mình đã nghe được một ít từ bài nói, và tin rằng khi đọc Tapescript thì có thể theo được nội dung thì hãy chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Tài liệu các bạn nên sử dụng (download miễn phí)

  • Pimsleur Listening (Offline) – Đây là chương trình học cho người mới bắt đầu, với giọng hướng dẫn tiếng Việt, nội dung chỉ là những gì cơ bản nhất của tiếng Anh. Sau khi nghe hướng dẫn, đọc theo và hoàn thành chương trình này một vài lần, các bạn sẽ có thể tự tin hơn để bắt đầu quá trình nghe thụ động.
    Download: ebooktienganh.com/general…
  • BBC 6 Minutes English (Offline) – Đây là tổng hợp một số audio từ chương trình bản tin 6 phút của BBC. Mặc dù các audio này được tập hợp khá lâu rồi nhưng nó vẫn là một nguồn nghe thụ động khá tốt với giọng Anh Anh chuẩn từ các bản tin của BBC. Không có tapescript nên chỉ dùng nó để nghe trong lúc làm việc khác thôi nhé.
    Download: ebooktienganh.com/general…
  • Crazy English của Lý Dương (TQ) (Offline) Phương pháp Crazy English dựa trên nguyên lý rằng đơn vị cơ bản trong giao tiếp là câu. Trong mỗi tình huống giao tiếp, chỉ có một số lượng nhất định câu được sử dụng, chỉ cần nắm vững được các câu này là có thể giao tiếp tốt trong tình huống đó. Hãy nghe và nói theo.
    Download: ebooktienganh.com/general…
  • Sử dụng Audio của các giáo trình mà các bạn hiện đang học (ở đây mình up một số giáo trình thông dụng), các bạn chỉ cần chọn một trong số này và tải về, lấy file Audio ra nghe thụ động.
  • Kênh phát thanh quốc tế:
    • Channel của CNN trên Soundcloud: soundcloud.com/cnn/ (ONLINE)
    • Kênh chuyên về Podcast: player.fm/ (ONLINE) Trang Player.FM này rất hay, với cực nhiều kênh Podcast miễn phí, chỉ cần tạo một tài khoản và bạn có thể subcribe các channel với nội dung và chủ đề đa dạng. Các kênh Podcast ở đây không chỉ giúp bạn học tiếng Anh mà còn cung cấp thông tin về học thuật, đời sống và rất nhiều lĩnh vực khác. Hạn chế là chỉ nghe được online.

Chú ý: Không đeo headphone quá lâu, thường một tiếng thì nên bỏ ra cho tai nghỉ khoảng 5 phút rồi tiếp tục. Bên cạnh đó, bạn nên có một list nhạc tiếng Anh những bài hát yêu thích của mình, để khi hơi thấy chán thì chuyển qua nghe nhạc, cùng lúc đó thì đọc lyric (lời bài hát) và cố gắng hát theo nếu có thể. Hãy học một cách thông minh, vui vẻ và sáng tạo.

Giai đoạn 2: (Beginner & Pre-Intermediate) Đối với người đã nghe được chút ít

Khi bạn đã nghe quen với việc nghe thụ động, bây giờ tai bạn đã bắt được một số âm nhất dịnh và não bạn đã có đủ thông tin để phân tích và hiểu phần nào nội dung bài nói (tầm 40%). Bây giờ bạn có thể bắt đầu chủ động hơn trong việc học, tìm tapescript của bài nghe, đọc một vài lần để nắm bắt ý chính của bài, kiểm tra từ mới/ từ khóa, nghe và thuộc các phiên âm của chúng. Và sau đó lại tiếp tục nghe. Ở bước này, với 40% nội dung nghe thấy được, cùng với sự chuẩn bị và tapescript, sẽ giúp bạn hiểu hầy hết nôi dung của toàn bài. Đừng áp lực khi bạn vẫn chưa hiểu được hết từng từ, từng câu một. Sẽ là ổn khi ở giai đoạn này bạn hiểu được trên 50% số câu/từ. Bạn có thể kết hợp với việc xem các clip ngắn trên Youtube hoặc Ted Talk, nhớ rằng nghe và đọc theo phụ đề tiếng Anh sẽ giúp bạn hiểu hơn và tự tin hơn nhiều đấy.

Ở cuối giai đoạn này và đầu giai đoạn sau, các bạn cũng có thể học nghe bằng cách chép chính tả tiếng Anh, đây là một cách để bạn có thể tập nghe tốt, bằng việc tua đi tua lại và chép nội dung của bài cho tới khi chép được hết. Bạn có thể tham khảo một số clip chép chính tả được bọn mình soạn khá kỹ từ Channel của Bookaholic.

Các kênh mà mình khuyên các bạn sử dụng ở giai đoạn này:

  • Tiếp tục nghe thụ động với các tài liệu đã download ở Giai Đoạn 1, hoặc nâng độ khó với các audio của các tài liệu cấp độ khó hơn:
  • Audio của giáo trình các bạn đang học – thay vì chỉ nghe thụ động thì giờ thì mở Tapescript ra xem nội dung, check từ mới, các phát âm, và nghe thật kỹ để hiểu hơn về bài nghe của giáo trình.
  • Tiếp tục nghe Podcast từ Player.FM một cách thụ động trong khi online.
  • Xem các clip có phụ đề của TED.com – đây là một kênh tuyệt vời: IDEAS WORTH SPREADING, nói về rất nhiều ý tưởng thực tế từ khắp nơi trên thế giới, với hi vọng là mỗi người chúng ta với những ý tưởng tốt có thể làm thế giới tốt đẹp hơn. Hãy luyện nghe đồng thời thay đổi nhận thức của bạn ngày một tốt hơn. Mỗi ngày nên xem khoảng 1-3 video vào thời gian rảnh rỗi hoặc gối giữa các hoạt động/ công việc khác.
  • Luyện chép chính tả từ video tại Channel của Bookaholic:
  • Thỉnh thoảng xem một số video từ các Motivational Channel – tạo động lực và cảm hứng học tập, các kênh này thường đưa những nội dung về việc phát huy tối đa khả năng của con người, cũng như khích lệ tinh thần người xem qua những nội dung như Courage, Hard Work, Dignity…

hãy nghe những thông tin có ích, những bài Talk chuyên ngành để trau dồi cho công việc của bạn

Giai đoạn 3: (Intermediate & Upper-Intermediate)

Khi bạn dã theo lộ trình như trên khoảng 3-4 tháng, với việc nghe thụ động hàng ngày nhiều nhất có thể, kết hợp cùng với việc học tập chính thống (mình không phủ nhận hoàn toàn hiệu quả của việc học chính thống nhé), thì mình tin là đến giờ bạn có thể nghe nói được ở trình độ Intermediate. Đây là giai đoạn mà bạn nên thực hành nghe/nói tiếng Anh thực sự, tức là bạn phải chuyển sang việc nghe tiếng Anh chủ động. Bên cạnh việc vẫn dành thời gian nghe thụ động, bạn phải cố gắng nói chuyện và tư duy bằng tiếng Anh, nghe và hiểu các bản tin tiếng Anh, làm các bài test về nghe. Thêm vào đó, ở trình độ tiếng Anh như hiện tại, bạn nên trau dồi cả kỹ năng nói, hãy nghe và nói theo đúng ngữ điệu, âm điệu của bài nghe cũng như của người bản xứ để có thể hình thành accent và pronunciation chuẩn. Hãy học nghe thông qua việc xem các bộ film dài tập của truyền hình nước ngoài để hiểu thêm về cách dùng từ và văn hóa của họ. Nhớ rằng việc học tiếng Anh kết hợp càng nhiều giác quan, càng nhiều kỹ năng sẽ càng giúp não hình thành các liên kết và giúp việc hiểu cũng như sử dụng tiếng Anh tốt hơn.

Các tài liệu/ Channel bạn nên sử dụng cho giai đoạn này:

  • Tiếp tục nghe Ted Talks và Player.FM khi online.
  • Bắt đầu (hoặc tiếp tục) nghe theo chương trình Effortless English: ebooktienganh.com/general…
    Chương trình này được định hướng học trong khoảng 6 tháng tới 1 năm, có rất nhiều level, các bạn sau khi download về nên nghe thử một số bài ở mỗi level để chọn cho mình cấp độ phù hợp và luyện nghe theo.
  • Xem film tiếng Anh: các film mà mình suggest là Friends (10 Seasons); How I Met Your Mother, The Bigbang Theory, hoặc Prison Break, Suit, House of Cards, Sherlock, Walking Dead, Games of Throne,… Nói chung là các series phim của các kênh truyền hình Star World, Fox hoặc HBO, nội dung hấp dẫn, nhiều hội thoại, vừa thư giãn vừa học tiếng Anh. Hãy nói theo họ, luyện nghe và lặp lại theo accent của họ. Các series film này tìm download trên mạng rất nhiều, còn phụ đề Anh/Việt có thể tìm thấy dễ dàng trên subscene.com. Nếu các bạn không tìm được link download thì trong tương lai EBOOKTIENGANH và BOOKAHOLIC sẽ lần lượt update giúp các bạn nhé.
  • Luyện nói với người nước ngoài, với giáo viên bản xử hoặc với khách du lịch. Các bạn nên tham gia các English Speaking Club hoặc tham gia các buổi Talk của các diễn giả nước ngoài, nếu có điều kiện (hiện nay ở mỗi trường ĐH đều có các seminar chuyên nghành với giáo sư từ nước ngoài về, và thường thì không nhiều người tham dự, tại sao các bạn sinh viên không tận dụng cơ hội này vừa trau dồi kiến thức chuyên môn, vừa luyện tiếng Anh, xây dựng network và găp gỡ những Alike-mind nhỉ?)

Khi bạn nói, bạn chỉ lặp lại những gì bạn biết, nhưng nếu bạn LẮNG NGHE, bạn có thể học thêm những điều mới. Dalai Lama

Giai đoạn 4: Advanced

Sau khoảng thời gian đầu chật vật để nghe và hiểu thì ở giai đoạn này bạn đã gần như hiểu được hết nội dung của một bài nghe, với những từ đã biết. Đối với những từ/ cấu trúc chưa biết, bạn cần sử dụng kiến thức đã biết để đưa ra phỏng đoán và đoán nghĩa/ đoán nội dung của bài nghe để hiểu được hoàn toàn bài nghe. Đồng thời, giờ là lúc bạn sử dụng kỹ năng nghe để bổ trợ cho các kỹ năng khác. Nếu như bạn có dự định du học hoặc tham dự kỳ thi Ielts, thì cần tập trung nghe các channel tin tức và những channel học thuật, để bồi dưỡng vốn Academic English, cũng như để có thêm từ vựng và cách diễn đạt cho bài Ielts Writing Part 1. Sau giai đoạn 3, bạn cũng nên tiếp tục thói quen xem film tiếng Anh, nhưng hãy cố gắng bỏ phụ đề để thực sự có thể tạo được phản xạ nghe-nghĩ-hiểu trong thực tế. Ngoài ra, hãy tham gia các hoạt động thực tế, các clb nói tiếng Anh hoặc các buổi diễn thuyết bằng tiếng Anh của các diễn giả nước ngoài, khi tiếng Anh của bạn đã tốt, hãy sử dụng nó để đem lại lợi ích thực tế cho bạn.

Giai đoạn này mình tin là các bạn có thể tự quyết định mình nên sử dụng tài liệu gì để học nghe. Đối với mục tiêu luyện thi chứng chỉ, các bạn có thể download một tài liệu bất kỳ về chứng chỉ mình muốn thi và nghe các file Audio từ tài liệu đó (ebooktienganh.com/english…). Ngoài lề một chút, có một channel về khoa học mình rất thích trên youtube, hơi khó hiểu, các bạn có thể theo dõi tại đây: www.youtube.com/channel/U… – mình nghĩ nó phù hợp cho giai đoạn học tiếng Anh này của bạn.

Cuối cùng, để giỏi Tiếng Anh, cần chú ý gì?

Học là một quá trình tích lũy lâu dài, thành ngữ Anh có câu: “Rome wasn’t built in a day”. Vậy nên hãy kiên trì. Với cách học truyền thống, người học rất dễ nản khi phải cố gắng hiểu những điều mà não bộ chưa có thời gian làm quen và xử lý, giống như việc bạn cố gắng nghe một cách chủ động nhưng không hiểu gì. Lộ trình học Listening như mình hướng dẫn ở đây sẽ tránh được cho bạn sự nhàm chán và chán nản. Nó cũng là phương pháp học mà rất nhiều nhà sư phạm áp dụng, từ Effortless English của A.J. Hodge cho tới Crazy English của Lý Dương, mình và rất nhiều bạn bè của mình đều học như thế này và thu được kết quả khá tốt. Đây cũng là phương pháp Ebook tiếng Anh và Bookaholic sử dụng để hướng dẫn cho các bạn học viên của lớp học tiếng Anh offline từ Bookaholic.

Trong các chương trình tìm hiểu và khám phá thành công, có một câu mà mình nhớ rất kỹ: “You can make it when you believe it”. Hãy luôn nghĩ rằng học tiếng Anh, dù có thể khó, nhưng với bạn nó cũng không phải một cái gì đó quá sức, hãy kiên trì và theo đuổi nó, và hãy tin rằng sẽ có một ngày không xa, bạn có thể sử dụng tiếng Anh trôi chảy, để có thể làm việc và sử dụng tiếng Anh trong mọi mặt cuộc sống của bạn.

Còn một điều này, tiếng Anh dù sao cũng chỉ là một ngoại ngữ, nếu hiện giờ bạn chưa thành công không có nghĩa là không thể thành công, hãy cứ vui vẻ, đừng tự tạo áp lực cho chính mình, cùng với thời gian và quyết tâm, mình tin là ai cũng có thể sử dụng tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ.

Hiện tại, có rất rất rất nhiều nguồn tài liệu tiếng Anh để bạn có thể học và tham khảo, tuy nhiên nhiều quá sẽ gây loãng và làm bạn get lost/ confused. Qua quá trình dạy và hướng dẫn các bạn học viên thì mình thấy rằng việc học của các bạn tốt nhất là chọn lấy một vài chương trình tốt (nếu được suggest) và quyết tâm theo nó, stick to it. Đến khi đã học theo rồi thì chỉ chú trọng vào nó thôi, đừng nhìn ngang nhìn ngửa, vì như vậy sẽ tốn thời gian, phân tán tập trung mà hiệu quả lại không cao. Trong tiếng Anh có câu “Too many cooks spoil the broth” (Lắm thầy nhiều ma) mà.

Điều cuối cùng mình nhấn mạnh ở đây, rằng các bạn cần AIM HIGH, nếu bạn học tiếng Anh với mục đích làng nhàng: qua môn ở trường Đại Học, hoặc chỉ học vì bạn bè mình học (không có mục tiêu rõ ràng), thì sẽ không bao giờ bạn có thể đạt được sự trôi chảy trong việc sử dụng tiếng Anh, hãy học theo lộ trình được chuẩn bị trước từ những người có kinh nghiệm (giáo viên, bạn bè, …) và hãy target việc hoàn thành một trong các chứng chỉ quốc tế như Toeic, Ielts, Toefl, hãy tin rằng có ngày mình sẽ nói chuyện như người bản xứ, mình sẽ dùng được tiếng Anh phục vụ cuộc sống và công việc của mình… Một khi đã có động lực và quyết tâm rõ ràng, thì việc học sẽ (to the point), tiết kiệm thời gian và hiệu quả hơn rất nhiều.

Trên đây là tất cả những gì mình biết và tổng hợp được, qua việc học, dạy và mentor các bạn ở Thư viện Bookaholic về kỹ năng Nghe cũng như cách học tiếng Anh nói chung. Mình nghĩ rằng nếu các bạn học Listening theo lộ trình này trong khoảng 4-6 tháng sẽ có hiệu quả tốt. Nói qua về Bookaholic thì bọn mình cũng áp dụng phương pháp như trên cho học viên, chỉ hơn là các nguồn tham khảo bọn mình sẽ chọn lọc kỹ càng và chi tiết hơn theo mức độ cũng như tùy theo sự tiến bộ của người học thôi, nên nếu các bạn tự học thì mình nghĩ các bạn nên có một người kha khá tiếng Anh giúp sức, người đó sẽ thi thoảng review lại xem là bạn đang ở level nào. Ở lớp Pre-Ielts thì Listening là kỹ năng bọn mình chú trọng để lấy điểm Ielts cho người học vì nó là skill dễ lên điểm nhất trong 4 kỹ năng.

À, đọc chia sẻ kinh nghiệm sẽ không giúp ích được gì nếu bạn không thực sự quyết tâm và bắt tay vào PRACTICE nhé!

Chia sẻ từ Dũng Nguyễn, Admin Ebooktienganh.com – Co-founder Thư Viện Bookaholic.

Comments

comments

You may also like...

Leave a Reply